Thủy mặc, từ ng?�n năm nay đ?� được coi l?� quốc họa của Trung Quốc (TQ). N?�i đến tranh TQ, người ta nghĩ ngay đến thủy mặc như mặc định - đ?� l?� một trong những d?�ng ch?�nh của trường ph?�i nghệ thuật hội họa phương Đ?�ng v?� đ?� biệt lập tự h?�nh th?�nh hệ thống trong giới mỹ thuật thế giới.
Thủy mặc (l?� nước h?�a với mực), chất liệu ch?�nh của c?�c t?�c phẩm hội họa cổ đại. Được vẽ bằng b?�t l?�ng, d?�ng thuốc nước hoặc mực nho tr?�n giấy xuyến chỉ (loại giấy l?�m thủ c?�ng nhưng rất cao cấp, trắng, mịn, chứ kh?�ng phải hơi v?�ng ng?� v?� sần như giấy d?� của tranh Đ?�ng Hồ), họa sĩ (HS) vẽ thủy mặc phải hơn cả một v?� sư: t?�ch đủ nội c?�ng lại đầy cảm x?�c, ?� tưởng rồi mới hạ b?�t, v?� đặc điểm của giấy xuyến chỉ l?� rất thấm mực, b?�t vẽ n?�t n?�o ăn n?�t ấy, kh?�ng thể sửa chữa. Sắc m?�u của mực đậm hay nhạt t?�y v?�o n?�t b?�t đưa đường n?�t v?� tạo h?�nh thế n?�o, tạo ra thay đổi bất ngờ. C?�y b?�t l?�ng v?� nghi?�n mực nho c?� sức biểu hiện to lớn, đưa người xem v?�o g?�c độ thẩm mỹ tao nh?�. V?� vậy m?� hai chữ b?�t mực kh?�ng chỉ l?� những c?�ng cụ v?� phương tiện trong thư ph?�p v?� hội họa m?� cũng ch?�nh l?� từ gọi thay cho nghệ thuật thư ph?�p hội họa.

Thể theo lối vẽ v?� phong c?�ch hội họa, chia tranh TQ l?�m 2 dạng: tranh m?�u tả thực v?� tranh thủy mặc ngụ ?� với những n?�t chấm ph?� truyền thần.

Tranh tả thực (Tề tất họa), tức lối vẽ hết sức chi tiết s?�t với cảnh thực, ở VN gọi l?� c?�ng b?�t. B?�t ph?�p n?�y tế nhị gọn ghẽ với những đường n?�t gi?�u sức thể hiện, ph?�c họa n?�n gi?�n khung của cảnh vật, trong qu?� tr?�nh n?�y HS hết sức ch?� trọng từng bộ phận chi tiết của cảnh vật sau đ?� tiến h?�nh t?� m?�u. Phẩm m?�u tươi đậm d?�ng cho lối hội họa n?�y phần nhiều l?� c?�c loại chất kho?�ng v?� thế m?� qua nhiều năm bảo tồn, m?�u sắc vẫn tươi r?�i. Loại tranh n?�y đẹp mắt, h?�o hoa, c?� gi?� trị trang tr?�, bề thế, n?�n trong lịch sử TQ, nhiều HS cung đ?�nh đều ?�p dụng lối vẽ n?�y để thể hiện sự qu?� ph?�i của triều đ?�nh.

Tranh thủy mặc ngụ ?� (Th?� tất họa), đường n?�t giản đơn, ph?�c họa n?�n chất liệu v?� ngụ ?� của cảnh vật. Thường vẽ phong c?�ch n?�y l?� HS Tề Bạch Thạch (thế kỷ 19), vẽ t?�m, c?�, cực si?�u, sống động v?� HS Từ Bi Hồng (thế kỷ 20) với những bức vẽ về ngựa tr?�nh độ bậc thầy “thi?�n hạ v?� địch”. Cả hai ?�ng đều c?� bảo t?�ng c?� nh?�n ở Thủ đ?� Bắc Kinh.

Họa ph?�i n?�y kh?�ng nhấn mạnh cảnh vật trong tranh c?� s?�t đ?�ng với đối tượng được mi?�u tả hay kh?�ng, m?� ?�p dụng rộng r?�i c?�c thủ ph?�p: kh?�i qu?�t, khuếch đại, vận dụng suy tưởng với mức độ lớn nhất, gửi gắm t?�nh cảm, c?� t?�nh của m?�nh v?�o đối tượng được ph?�c họa. T?�c phẩm dạng n?�y mang t?�nh tức cảnh, t?�y hứng, nhấn mạnh hiệu quả bất ngờ, ngẫu hợp, v?� thế nhiều t?�c phẩm n?�y kh?�ng dễ sao lại. Tranh truyền thống gắn với thơ từ, lời đề, chữ khắc cổ - h?�nh thức thể hiện tổng hợp của nhiều loại h?�nh nghệ thuật: thơ, thủ ph?�p tranh họa, in ấn, cơ bản chỉ sử dụng mực đen hay m?�u thanh nhạt. Phong c?�ch thanh tao, nh?� nhặn, chủ đề của những h?�nh thức hội họa n?�y l?� non nước, hoa cỏ, chim mu?�ng kh?�ng chỉ theo đuổi sự tinh tế, chuẩn x?�c của đối tượng được mi?�u tả m?� thường hay “ph?�ng b?�t” đi theo cảm gi?�c, nhấn mạnh c?�i chất liệu tinh thần của vật v?� cảnh. Đối ứng với tranh thủy mặc l?� loại tranh l?�n m?�u tả thực. Dạng n?�y thường ?�p dụng đường n?�t ph?�c họa một c?�ch chuẩn x?�c đối với cảnh vật, hay đi s?�u v?�o mi?�u tả một c?�ch chi tiết, sau đ?� sử dụng m?�u sắc di?�m d?�a, nồng đậm để tăng ấn tượng... Phong c?�ch dạng tranh n?�y tinh tế, chuẩn x?�c, to?�t l?�n ?� vị qu?� ph?�i, bề thế, được c?�c HS ph?�i cung đ?�nh t?�n s?�ng.